Over het ontstaan van de GC-Kring

Door: Ellen Dahlhaus

Dit verhaal begint met een goedmoedig grapje tussen Jan van Koert en Martin van der Meulen. Jan noemde zichzelf de nestor* van NVC in het Nederlands taalgebied. Maar wie begon nu als eerste met het geven van open trainingen? Jan is overleden op 7 april 2025, maar lange tijd maakten beiden zich hier vrolijk over. En dat kenmerkte hun relatie, waarbij het woord generositeit als eerste in me opkomt. Waarom? Omdat hun grote hart ervoor zorgde dat zowel niet als wel gecertificeerde trainers in één Kring konden samenkomen en -werken.

Drie pogingen

Justine Mol vertelt over de eerste poging tot oprichting: “In mijn herinnering zijn er drie pogingen ondernomen. Jan Van Koert, Martin van der Meulen en ik waren, naast Inga Teekens, de eerste gecertificeerde trainers in Nederland. Jan, Martin en ik gingen er toen vanuit dat een kring uit gecertificeerde trainers moest bestaan. De eerste poging was in de tuin van een vakantiehuis in België. Deze strandde, o.a. omdat ik mij terugtrok uit het internationale netwerk.” Martin vertelt dat bij de tweede poging ook kandidaat trainers werden betrokken. Het idee was dus om de Kring te verbreden met ook niet-gecertificeerde trainers.  Pas bij de derde poging kwam dit van de grond, toen Jan Carel van Dorp daadwerkelijk in actie kwam. Hij heeft de plannen en wensen concreet gemaakt. Martin: “Jan en ik waren zowel bij poging een, twee als drie betrokken. Wij wilden ons inzetten voor verspreiding van het gedachtengoed binnen het Nederlandse taalgebied. En we wilden ook de verbinding bevorderen tussen mensen die Geweldloze Communicatie uitdragen.”

Emst

In 2007 vond een voorbereidend gesprek plaats tijdens de GC zomerweek in Emst (GLD) op initiatief van Jan en Martin. Antowi Wibbelink die er ook bij was: “Met een aantal geïnteresseerden, trainers in de dop en trainers, praatten we over de behoefte aan een kring of vereniging van trainers. We waren het erover eens dat zoiets wenselijk was, maar wisten nog niet precies hoe Jan en Martin dat zouden organiseren en wie dat moest gaan doen”. Door de inzet van Jan Carel kwam de Kring echt van de grond. Antowi benadrukt dat het hier ging over onderlinge afhankelijkheid van een aantal mensen, waarbij de inbreng van zowel mannen als vrouwen gehoord mag worden.

Op zolder

In 2008 vond de oprichting van de GC Kring plaats in Utrecht, op een volle zolder in Jan zijn kantoor. Zo'n 35 mensen waren met een oproep op de hoogte gebracht, zegt Jan Carel. Allen hadden een questionnaire ingevuld (missie en doel v/d GC-Kring; deelnemers oprichtingsvergadering). Antowi herinnert zich vooral het enthousiasme waarmee allen 'ja' zeiden. Martin herinnert zich het gevoel van euforie nog goed: “We hadden allemaal een champagneflute in de hand om het te vieren.” Jan Carel benadrukt dat alle eer toekomt aan Jan en Martin, die het denken in overvloed handen en voeten hebben gegeven. Jan Carel: “Hoe genereus is het om potentiële concurrenten samen te brengen, die elkaar vervolgens kunnen faciliteren. Op die zolder werd de sfeer gecreëerd waarin mensen bereid zijn elkaar wat te gunnen”. Voor Jan Carel en Susana was deze tijd ook privé bijzonder. Susana: “De start van de Kring ook de start was van mijn relatie met Jan Carel. Je begrijpt wel dat deze tijd en ook die oprichtingsvergadering in mijn geheugen gegrift staat.”

Een klein begin

Monie Doodeman vertelt dat zij zich de “cirkels” van de CNVC herinnert, die georganiseerd waren vanuit taalgebieden. De Nederlandstalige GC-Kring werd gelieerd aan de Europa-Afrika cirkel. Ook herinnert zij zich het belang dat de mensen van het eerste uur hechtten aan sociocratie als besluitvormend principe. Voor Monie zelf was deze beginperiode extra betekenisvol, omdat het certificeringsproces al drie tot vijf jaar stil lag. Op internationaal niveau was men aan het stoeien met de concepten ‘power over en power with’. In die tijd deelde Marshall Rosenberg zelf wel eens certificaten uit aan mensen van wie hij vond dat die voldeden aan zijn criteria. Monie: “In 2010 werd het proces weer geopend en in 2011 kon ik al gecertificeerd worden, omdat ik in die jaren daarvoor het voorwerk al had gedaan.” Volgens haar is de beslissing om zowel gecertificeerde als niet-gecertificeerde trainers samen in de Kring te laten participeren pas na 2008 genomen. “Bij de oprichting van de kring lag het certificeringsproces stil. Toen dat openging is tijdens een bijeenkomst in Emma in Utrecht gesproken over wel of niet mensen toe laten die gecertificeerd wilden worden. Daar is het toen open gegooid,” aldus Monie.

Zij vervolgt: “In de beginperiode kwamen we met kleine groepen van 10-15 mensen bij elkaar thuis. Later, bij een bijeenkomst in de Duiventil in De Bilt, en we al groter waren, is het idee ontstaan inspiratiekringen te organiseren waar mensen van de kring elkaar ontmoetten rond thema’s die zij belangrijk vonden. Voorbeelden zijn: dansvloeren, materiaal uitwisselen, certificering.” Monie herinnert zich van een bijeenkomst in Maarssen dat de deelnemers gesproken hebben over de site, de beginselen en de kleuren. Dit gebeurde door bij verschillende lappen te gaan staan die de voorkeur hadden qua uitstraling. Monie: “We stelden elkaar aan het einde van die bijeenkomst de vraag: ‘wat neem je mee en wat geef je mee?’ Iedereen nam daarvoor van huis een bloem mee die we in een vaas zetten. Aan het einde koos iedereen een bloem om mee naar huis te nemen”. Qua sfeer typeert zij deze beginperiode als “zoekende met elkaar hoe de Kring vorm te geven. Er was veel gehakketak en we leerden empathisch te luisteren. Dat hielp om weer samen te komen”.

De bedoeling

Nu Martin terugkijkt op die periode, geeft hij aan dat er twee strategieën zijn aan te wijzen die leidden tot de grote impact van het GC-gedachtegoed in Nederland: de oprichting van de GC Kring en de train-de-trainer opleiding. De oprichting van de Kring typeert hij als de meest betekenisvolle. Ook de beslissing om zowel gecertificeerde als niet-gecertificeerde trainers te verwelkomen in de Kring, droeg hieraan bij.

Martin: “Door de Kring open te stellen voor beide groepen, zijn de behoeften aan harmonie, ruimte en rust ingevuld. Meer mensen konden aansluiten.”

En natuurlijk was niet alles koek en ei. Op de achtergrond sluimerde het verdriet en de frustratie bij sommigen dat het niet gelukt was Inga Teekens te verbinden met de oprichters van het eerste uur. Jan Carel betreurt het feit dat een belangrijke bedoeling van de Kring wat uit het zicht is geraakt. Jan Carel: “We zijn er niet alleen voor elkaar, we zijn er ook voor om mensen te ondersteunen die GC willen leren en willen toepassen. Ik zou graag zien dat we opnieuw wat meer naar buiten treden en kijken wat we kunnen brengen. Een strategie bijvoorbeeld is een tweedaagse te organiseren waarbij we een dag samen leren, en de tweede dag activiteiten voor anderen doen. Dit gebeurt bij enkele kringen in andere landen. Een andere zorg is of we elkaar nog wel kennen, ook dat was een belangrijk doel uit de beginperiode.”

Tot slot

Wat is nog niet opgeschreven? Veel. Zoveel betekenisvolle onderwerpen kwamen langs in de gesprekken en mails, die nog geen plek kregen in dit bronverhaal. Over activiteiten, over vervulde en onvervulde behoeften, over elkaar vinden en weer loslaten. Over bewegingen op- en neer, rouw en verlies. Het leven vieren en hoop. Voor mij beschrijft dit verhaal alleen het begin, zoals ook bedoeld. Voor Jan, die dit stuk nog heeft kunnen lezen, voor de oprichters, voor jullie allen, En het is niet af. We schrijven het samen verder. Ik wens jullie veel leesplezier. In de hoop bij te dragen aan helderheid en verbinding.

(*) Een nestor is een oude wijze raadgever van de Grieken in Troje; de oudste binnen een groep.

Verantwoording

Voor dit artikel hebben Martin van der Meulen, Jan Carel van Dorp. Monie Doodeman, Justine Mol, Susana Rusch Garcia en Antowi Wibbelink een bijdrage geleverd. Jan van Koert gaf aan bij te willen dragen via de gemeenschappelijke herinneringen van hem en Martin, via Martin.

Ellen Dahlhaus heeft op basis van hun bijdragen dit artikel geschreven. Ellen raakte geïnspireerd tijdens een Kringweekend in 2022, waar tijdens een organisatieopstelling bleek dat er onduidelijkheid was over het ontstaan van onze Kring. Vanuit haar werk als teamcoach weet zij dat voor een gezonde ontwikkeling van een groep het nodig is respect te hebben voor de ‘wetten van de stam’. Wetmatigheden leven voort in het onbewuste. Een van die wetten gaat over helderheid en verbinding hebben met de bron. (vrij naar: Piet Weisfelt, de wetten van de stam).